Θέσεις - Απόψεις

του Βασίλη ΚΟΝΤΟΖΑΜΑΝΗ (*)
Δημοσιεύτηκε  στην εφημερίδα ΚΥΡΙΑΚΑΤΙΚΗ  ΔΗΜΟΚΡΑΤΙΑ στις 31/12/2001

Κρίση σε ένα  σύστημα υγείας προκαλείται από  την επίδραση ενός απροσδόκητου συμβάντος  με αποτελέσμα τον περιορισμό της διαθεσιμότητας των υγειονομικών υπηρεσιών ή τη μεγάλη και ξαφνική αύξηση της ζήτησης των υπηρεσιών υγείας.

του Βασίλη ΚΟΝΤΟΖΑΜΑΝΗ (*)
Δημοσιεύτηκε  στην εφημερίδα ΚΥΡΙΑΚΑΤΙΚΗ  ΔΗΜΟΚΡΑΤΙΑ στις 4/12/2001
Αναμφισβήτητα, το Εθνικό Σύστημα Υγείας τα τελευταία 30 χρόνια ακολουθεί την πορεία του  εκσυγχρονισμού. Αυτή η πορεία πρέπει να συνεχιστεί. Από την ίδρυση του ΕΣΥ το 1983 μέχρι σήμερα, πολύ νερό έχει κυλήσει στο αυλάκι. Δυστυχώς όμως, σήμερα που διάγουμε την εποχή της κοινωνίας της πληροφορίας δεν έχουμε ολοκληρώσει την εγκατάσταση των κατάλληλων μηχανισμών ορθολογικής κατανομής των πόρων, ελέγχου και παρακολούθησης της προσφοράς και ζήτησης υπηρεσιών υγείας. Δυστυχώς μέχρι σήμερα, η κατανομή των πόρων γίνεται βάσει ιστορικών δεδομένων και αρκετές φορές βάσει πολιτικών διαπραγματεύσεων.

Μέσα στα τελευταία δυο χρόνια, με την οικονομία και τους θεσμούς να καταρρέουν ανεξέλεγκτα, υποχρεωθήκαμε όλοι και είδαμε χωρίς παρωπίδες, κομματικές ή άλλες, ότι το εδραιωμένο πολιτικό σύστημα εξουσίας οδήγησε τη χώρα στην απόλυτη χρεοκοπία. Διαπιστώνουμε, εξάλλου, καθημερινά πως το πολιτικό προσωπικό, στην συντριπτική του πλειοψηφία, δεν διαθέτει την ωριμότητα και την κουλτούρα, τα μέσα και τα εργαλεία, προκειμένου να αντιμετωπίσει την πρωτοφανή αυτή κρίση.

Είμαστε όλοι, ανεξαιρέτως, όμηροι μιας κατάστασης χωρίς προηγούμενο. Βλέπουμε να εκτυλίσσεται μπροστά μας ένα έργο απόλυτου παραλογισμού και απίστευτης αθλιότητας. Άδηλο τι θα προκύψει. Μνημόνια και οικονομική πολιτική ατελέσφορα και καταστροφικά. Διαρθρωτικές αλλαγές ανύπαρκτες. Αναπτυξιακές προοπτικές σε επίπεδα πλην άπειρο. Κάθε μέρα χειρότερη από την προηγούμενη.

Ένα από τα σημαντικότερα θέματα που αναδείχτηκαν τον τελευταίο καιρό, μέσα στο βίαιο σκηνικό της οικονομικής κρίσης, αφορά στη λειτουργία της δημοκρατίας και των θεσμών της. Νομίζω πως δεν υπάρχει ούτε ένας πολίτης σήμερα στην Ελλάδα που να μην αναγνωρίζει ότι η οικονομική κατάρρευση είναι το αποτέλεσμα της αποδόμησης θεσμών και ηθικών προεξοφλήσεων.

Παραλλάσσοντας το στίχο του Μανόλη Ρασούλη, που έχει τραγουδήσει όλη η Ελλάδα, σιγοντάροντας στη μοναδική φωνή του Νίκου Παπάζογλου (ο πρόσφατος χαμός και των δύο άφησε δυσαναπλήρωτο κενό στον ευρύτερο χώρο της ελληνικής κουλτούρας), βρίσκω αφορμή για σκέψεις και διαπιστώσεις ως προς την κατάσταση στην οποία έχουμε περιέλθει τον τελευταίο καιρό. Κατάσταση καταιγιστικών και ραγδαίων αλλαγών, που σαν τυφώνας σαρώνει ό,τι γνωρίζαμε και ό,τι θεωρούσαμε δεδομένο μέχρι σήμερα.

Σε προηγούμενο άρθρο μου («Από το λαό στους αντιεξουσιαστές στην εξουσία»), με αφορμή δύο χαρακτηριστικά σλόγκαν του ΠΑΣΟΚ, σκιαγράφησα το επί δεκαετίες στρεβλό σύστημα εξουσίας που επινόησε, και την «πολιτική» κουλτούρα που καλλιέργησε στην κοινωνία. Σχολίασα τη λυσσαλέα εμμονή για εδραίωση στην εξουσία, που είχε ως αποτέλεσμα την ισοπέδωση κάθε ιεραρχίας και τη διάλυση της δημόσιας διοίκησης. Μίλησα, επιπλέον, για τα κάθε λογής παιχνίδια εξουσίας που στέρησαν από την πολιτική την αυτονομία της.

Το 1823 η Ελλάδα διένυε τον τρίτο χρόνο του μεγάλου αγώνα για την Ανεξαρτησία. Την ίδια χρονιά από τον τόπο μας, την Αρκαδία, στη Β' ΕΘΝΟΣΥΛΕΥΕΣΗ του Άστρους, επαναδιακηρύχθηκε σθεναρά η Εθνική Ανεξαρτησία και αποφασίστηκε η συνέχιση της Επανάστασης με όποιο κόστος και κάθε θυσία.
Παρά τις τεράστιες δυσκολίες, τα ανυπέρβλητα εμπόδια και τα διαφαινόμενα ως αδιέξοδα, οι Έλληνες επέδειξαν πείσμα, θάρρος και μνημειώδη αποφασιστικότητα και η Ελλάδα απέκτησε εθνική οντότητα και μεγαλοσύνη.

Η Ελλάδα δεδομένης της οικονομικής της ανάπτυξης δαπανά σημαντικά ποσά για την υγεία. H τεράστια αύξηση στις δαπάνες υγείας τα τελευταία 30 χρόνια δεν επέφερε την ανάλογη αποτελεσματικότητα στο σύστημα ενώ, η κατανομή των πόρων δεν ήταν αποδοτική.

Βέβαια, στην αρχική φάση ανάπτυξης του ΕΣΥ δεν μας ενδιέφερε ο έλεγχος του κόστους. Σήμερα όμως, η σπατάλη πόρων και αλόγιστη χρήση τους μας αναγκάζει, επιτέλους, να θέτουμε ερωτήματα όχι πόσα ξοδεύουμε αλλά πως τα ξοδεύουμε.

«Το ΠΑΣΟΚ στην κυβέρνηση, ο λαός στην εξουσία» ήταν το σύνθημα που κυριάρχησε από τη δεκαετία του ΄80 στα ελληνικά πολιτικά πράγματα. Το παρασύνθημα, κρίνοντας πια από το αποτέλεσμα, ήταν «κάντε ό,τι θέλετε φτάνει να ψηφίζετε ΠΑΣΟΚ». Φτάσαμε, έτσι, μέσα σε λίγες δεκαετίες στην ισοπέδωση κάθε είδους ιεραρχίας και εξουσίας μέσα στο κράτος και στη διάλυση της δημόσιας διοίκησης.
Επίσημα, το ΠΑΣΟΚ εγκαινίασε μια νέα εποχή στην πολιτική κουλτούρα της χώρας, βάζοντας στο ένοχο «παιχνίδι» της εξουσίας το λαό.