Ένα βήμα μπροστά στη Δημοκρατία

Ένα από τα σημαντικότερα θέματα που αναδείχτηκαν τον τελευταίο καιρό, μέσα στο βίαιο σκηνικό της οικονομικής κρίσης, αφορά στη λειτουργία της δημοκρατίας και των θεσμών της. Νομίζω πως δεν υπάρχει ούτε ένας πολίτης σήμερα στην Ελλάδα που να μην αναγνωρίζει ότι η οικονομική κατάρρευση είναι το αποτέλεσμα της αποδόμησης θεσμών και ηθικών προεξοφλήσεων.

Από την εποχή της μεταπολίτευσης ως σήμερα διαμορφώθηκαν στον πολιτικό και τον δημόσιο βίο νοοτροπίες υποκρισίας και πλαστογράφησης, που ακύρωσαν στην πράξη τις αξίες και παραμόρφωσαν την έννοια του δημοκρατικού πολιτεύματος. Θα μπορούσαμε να παραθέσουμε σειρά παραδειγμάτων που το επιβεβαιώνουν και να επικαλεστούμε έγκριτους συνταγματολόγους που το συνυπογράφουν.

Ωστόσο, θα ήθελα να επικεντρωθώ, σε ένα φλέγον κατά τη γνώμη μου ζήτημα, που αναδύεται έντονα την κρίσιμη αυτή περίοδο: τη λειτουργία της δημοκρατίας στην πράξη. Αλήθεια, πόση συμμετοχή μας αναλογεί στις αποφάσεις που λαμβάνονται από τα διάφορα κέντρα εξουσίας; Σε ποιο βαθμό αποφασίζουμε εμείς οι ίδιοι για τα σημαντικά ζητήματα που αφορούν στη ζωή, την εργασία και το μέλλον του τόπου μας; Πόση δύναμη έχει η φωνή μας στο κοινοβούλιο, την Περιφέρεια, το Δημαρχείο, κτλ; Σε τι βαθμό μας εκπροσωπούν, εν τέλει, οι εκλεγμένοι μας αντιπρόσωποι;

Είναι γεγονός, ότι από τη μεταπολίτευση μέχρι σήμερα, η επικοινωνία και η σχέση μας με τους εκλεγμένους αντιπροσώπους είτε στο κοινοβούλιο είτε στην τοπική αυτοδιοίκηση, εξαντλούταν στην ανά τετραετία λαϊκή εντολή, την πολωτική και άγονη συνθηματολογία, ενίοτε στην πλήρη αδιαφορία και περιοριζόταν σε προσχήματα άνευ ουσίας και περιεχομένου. Η αδιάφορη αυτή χαλαρότητα οδήγησε στις πολιτικές παθογένειες που όλοι αναγνωρίζουμε: αυθαιρεσία, ακαταδίωκτο των πολιτικών, πολιτικό καιροσκοπισμό και απιστία. Φτάσαμε ως εδώ, γιατί με τη δική μας ανοχή η δημοκρατία διαβρώθηκε, οι αρχές, οι αξίες και οι θεσμοί της απαξιώθηκαν στο έπακρο. Χρεοκοπήσαμε οικονομικά και ηθικά γιατί το πολιτικό σύστημα παρέκαμψε και απαξίωσε το μόνο πράγμα που εξασφαλίζει μακροπρόθεσμη ευημερία: τους συλλογικούς στόχους.

Αντιμετωπίζουμε τώρα σειρά σοβαρών προβλημάτων στη δημοκρατία, την οικονομία, την πολιτική και την κοινωνία. Ποιος, πότε και με ποιες διαδικασίες θα αποφασίσει για αυτά; Θα διαμορφώσουμε τις εξελίξεις εμείς ή θα αποφασίσουν κάποιοι άλλοι στο όνομά μας;

Στο προσκήνιο ενός μεγάλου δημόσιου διαλόγου, που διεξάγεται τις τελευταίες μέρες σε όλη την ελληνική επικράτεια, αιχμή του δόρατος είναι αυτό ακριβώς το ζήτημα: θα επιτρέψουμε να συνεχίζουν να αποφασίζουν για μας χωρίς εμάς; Στο αγωνιώδες αυτό ερώτημα, σημαντικό κομμάτι της κοινωνίας απαντάει με τη σύγκληση λαϊκών συνελεύσεων στις πλατείες των πόλεων. Το φαινόμενο παρουσιάζει εξαιρετικό πολιτειακό ενδιαφέρον, δεδομένου ότι επιχειρεί να ανοίξει εκ νέου και συνειδητά το δρόμο της ενασχόλησης των πολιτών με τα κοινά, ως επιτακτική ανάγκη για την επαναλειτουργία της δημοκρατίας.

Νομίζω, ότι η συναίσθηση για εκ θεμελίων αλλαγή στα πολιτικά ήθη και πράγματα του τόπου είναι ήδη εδραιωμένη. Είναι ώρα να αφουγκραστούμε με προσοχή το κοινό αίσθημα και τα αιτήματα της εποχής, και να δώσουμε διέξοδο στη λειτουργία της δημοκρατίας και των θεσμών. Ένα πρώτο βήμα είναι η επιστροφή στη συμμετοχή, το διάλογο και τις κοινές αποφάσεις. Η επιστροφή της πολιτικής στον πολίτη που εξορισμού είναι ενεργός, που κρίνει και αποφασίζει ο ίδιος για τη ζωή και τη «μοίρα» του.
Δημοσιεύτηκε στην εφημερίδα ΚΥΝΟΥΡΙΑ